Konkurs odbywa się w każdą Niedzielę Palmową, począwszy od 1994 r., w pięknym drewnianym kościółku pw. św. Andrzeja w Gilowicach. Po mszy palmy są oceniane przez jury, po czym ich wykonawcy zabierają je do domów. Oryginalne, pięknie zdobione gilowickie palmy często pokazuje telewizja. Organizatorami konkursu są Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej oraz Gminny Ośrodek Kultury i Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Andrzeja w Gilowicach.

Gilowickie palmy są mniej czy bardziej rozbudowanymi wiązankami lub plecionkami, w zależności od tego, kto przynosi je do poświęcenia. Dobór roślin też nie jest przypadkowy. Są gałązki zawsze zielonych krzewów lub drzew, symbolizujące nieśmiertelność oraz trwanie, a także świeżo rozkwitłych - gwarantujących odnowienie, odrodzenie się życia. Niezbędne w palmie są więc gałązki bazi wierzbowych, leszczyny, jałowca, jodły , sosny, cisu, drzewka oliwnego, brzozy, ale też jemioła, barwinek, kopytnik. Całość ozdabiają bibułkowe kwiaty i wstążki.

Ze względu na symbolikę i właściwości roślin, a przede wszystkim uroczyste poświęcenie, palmy nabierają szczególnego znaczenia i wartości. Zawsze uważano je za cudowny środek leczniczy i ochraniający, gwarantujący opiekę Bożą, bezpieczeństwo, pomyślność. Przechowywano je z należytym szacunkiem, zazwyczaj za wiszącymi w izbie obrazami lub pomiędzy krokwiami na strychu, i wykorzystywano w różnych zwyczajowych czynnościach lub doraźnie, w razie potrzeby.

Palmy gospodyń z Gilowic to najczęściej rozłożyste bukiety z różnych roślin ozdobionych bibułkowymi kwiatami. Mogą też być wyplecione wokół niewysokiego patyka stanowiącego trzon konstrukcji. Z podobnymi przychodziły do poświęcenia dzieci.

Najbardziej okazałe są palmy wysokie. To kilkumetrowe konstrukcje na drągu. Poszczególne gatunki roślin przymocowuje się dookoła partiami, tak że tworzą wielopiętrowe, przemienne, zachowujące rytmikę kompozycje, przetykane w równych odstępach wiankami z bibułkowych kwiatów. Ich zwieńczenie to pęk bazi, czasami otoczonych jałowcem. Całość dodatkowo zdobią bibułkowe wstążki.
Palmy dziewcząt są natomiast najpiękniej zdobione, szerokie i krzaczaste - ich podstawę konstrukcyjną tworzą bowiem młode, rozłożyste drzewka. Do gałązek przymocowuje się niezbędne rośliny, kolorowe bibułkowe kwiaty oraz kiście długich bibułkowych wstążek powiewających na wietrze.

Barbara Rosiek
etnograf Muzeum Miejskie w Żywcu

Konkurs na Palmy Wielkanocne organizowany jest po raz 26. Założeniem jego twórców był powrót do możliwie najdawniejszych tradycji oraz osadzenie obrzędu we właściwym kontekście kulturowym. 
Inicjatywa Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej znalazła zrozumienie i pomoc organizacyjną ze strony Gminnego Ośrodka Kultury oraz Parafii Rzymskokatolickiej pw. Św. Andrzeja w Gilowicach. Istotne stało się najpierw pozyskanie wiedzy o tym, jakie rodzaje palm i w jaki sposób je tutaj wykonywano. Informacje zdobyte od najstarszych mieszkańców pozwoliły na odtworzenie najdawniejszych i najbardziej charakterystycznych form. Dziś ta wiedza jest wykorzystywana podczas warsztatów przygotowujących młode pokolenie uczestników konkursu, pozwalając im na poznanie tradycji przodków i jej kontynuację. Wykonane w zgodzie ze zwyczajem palmy przynoszone są do kościoła w Niedzielę Palmową, poświęcone, a po nabożeństwie zabierane do domów, gdzie mogą nadal spełniać przypisane sobie funkcje obrzędowe.
Te dwie cechy - tradycyjne formy i osadzenie w naturalnym kontekście - wyróżniają gilowicki konkurs spośród wielu innych.

Sam konkurs jest oczywiście formą motywacji dla uczestników, ale właściwym celem podjętych działań jest ożywienie wiosennych tradycji obrzędowych, w tym wypadku palmowych, i ich kultywowanie, co niewątpliwie się udało, a świadczy o tym każda kolejna Niedziela Palmowa w gilowickiej świątyni.

Kazimiera Koim
Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej

26. KONKURS NA PALMY WIELKANOCNE

Konkurs odbył się 14 kwietnia 2019 roku w Gilowicach

Organizatorzy Konkursu:
·  Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej
·  Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Andrzeja w Gilowicach
·  Gminny Ośrodek Kultury w Gilowicach

Komisja w składzie:
·  Kazimiera Koim - instruktor ds. folkloru i sztuki ludowej Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej
·  Wanda Hajok - kierownik Zespołów Regionalnych Dolanie i Gronicek z Gilowic
·  Dariusz Kocemba - etnolog, Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku - Białej
·  Renata Kołpak - sekretarz komisji, Gminny Ośrodek Kultury w Gilowicach

wybrała 76 palm do oceny konkursowej, spośród przyniesionych przez mieszkańców gminy Gilowice, a także gości spoza gminy do poświęcenia podczas uroczystości Niedzieli Palmowej.

Komisja podzieliła palmy na cztery kategorie:
·  palmy wysokie i drzewkowe prezentowane przez dzieci do lat 7
·  palmy drzewkowe
·  palmy wysokie 
·  palmy bukietowe

W kategorii palm wysokich i drzewkowych prezentowanych przez dzieci do lat 7, przyznano:

20 równorzędnych specjalnych wyróżnień, które otrzymują:
• Aleksandra Kastelik
• Martyna Krzak
• Julia Małysiak
• Antonina Bryś
• Michał Ormaniec
• Julia Mikociak
• Emilia Gęga
• Milena i Krzysztof Barcik
• Karolina Jodłowiec i Radosław Stokłosa
• Weronika Ścieszka
• Natalia Wnętrzak
• Nina i Lena Drewniak
• Aleksandra Duś
• Paweł Bochnak
• Kacper Szwed
• Błażej Drobisz
• Mikołaj Kolonko
• Jakub Górny - (praca zbiorowa z Dominiką Górny, palma oceniona w kategorii palm drzewkowych)

W kategorii palm wysokich przyznano:

16 równorzędnych pierwszych nagród, które otrzymali:
• Wiktoria i Maria Kurzyniec
• Zuzanna Duś
• Brygida Janeczko
• Dawid Stokłosa i Mikołaj Habiciak
• Filip Jędrzejczyk
• Stanisław Jędrzejczyk i Jakub Kastelik
• Zofia Górna
• Jan Bąk
• Milena i Amelia Wątroba
• Kamil Wnętrzak i Albert Pyclik
• Dominik Małysiak
• Patryk Małysiak
CZŁONKOWIE ZESPOŁU DOLANIE:
• Wojciech Woźniak
• Marcin Pożoga
• Łukasz Stanaszek
• Sławomir Boboń

4 równorzędne drugie miejsca, które otrzymali: 
• Mateusz Górny - ZESPÓŁ DOLANIE
• Wiktoria Gąsiorek
• Łukasz Jodłowiec
• Emilia Piecha

9 równorzędnych trzecich miejsc, które otrzymali: 
• Adam Gibas
• Weronika Marszałek
• Dawid Pasko
• Julia Biela
• Jaromir i Tymoteusz Sroka
• Tymoteusz Socha i Wiktor Sarlej
• Tobiasz Socha
• Mateusz Dybek
• Aleksander Gęga

W kategorii palm drzewkowych przyznano: 

12 równorzędnych pierwszych miejsc, które otrzymały: 
• Milena Słowik
• Anna Pichórz
• Anna Łoboda
• Oliwia i Liliana Olberek
• Marta Łoboda
• Klara Łoboda
• Wiktoria Bryś i Zuzanna Luber
CZŁONKOWIE ZESPOŁU DOLANIE:
• Emilia Bronecka
• Wiola Bodzek
• Dorota Sikora
• Wiktoria Magiera
• Justyna Mieszczak-Boboń

8 równorzędnych drugich nagród, które otrzymali: 
• Kacper Górny i Miłosz Luber
• Maja Cebrat
• Dominika i Jakub Górny
• Aleksandra Pichórz
• Emilia Cebrat
• Julia Pichórz
• Eliza Drobisz
• Kamila Kastelik

2 równorzędne trzecie miejsca, które otrzymali: 
• Mikołaj Malina i Joanna Kastelik
• Dominika Malina

W kategorii palm bukietowych przyznano:

3 równorzędne wyróżnienia, które otrzymują: 
• Halina Kantyka
• Lucyna Szwed
• Dorota Szymczak

Ponadto, nagrody ufundowane przez Ministra Stanisława Szweda otrzymali: 
• Anna Gąsiorek
• Filip Habiciak

Fundatorami nagród są: 

Gminny Ośrodek Kultury w Gilowicach 
Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej 
Parafia Rzymskokatolicka w Gilowicach 
Starostwo Powiatowe w Żywcu 

Uwagi komisji

Organizatorzy składają serdeczne podziękowania mieszkańcom Gilowic, Rychwałdu oraz przyjezdnym, którzy przygotowali palmy do konkursu. Nagrodzone palmy odznaczały się autentyzmem oraz starannością wykonania. Podziekowania kierujemy do organizatorów warsztatów, podczas których rodzice oraz młodzież pod okiem instruktorów mogli uzyskać praktyczną wiedzę z zakresu wykonywania i zdobienia tradycyjnych gilowickich palm wielkanocnych. Dziękujemy także członkom zespołów regionalnych Dolanie i Gronicek za udział w konkursie oraz uświetnienie go swoją obecnością i nadanie mu uroczystego charakteru.