Protokół
z posiedzenia jury
42. Przeglądu Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych 
“Żywieckie Gody” 2011, który odbył się w dniach
28 i 29 stycznia 2011 r. w Miejskim Centrum Kultury w Żywcu

Jury w składzie:
1. Małgorzata Kiereś 	– etnograf, Muzeum Beskidzkie w Wiśle, przewodnicząca komisji;		
2. Jan Brodka 	– muzykolog, Miejskie Centrum Kultury w Żywcu, członek komisji;
3. Kazimiera Koim 	– pedagog, Regionalny Ośrodek Kultury 
	w Bielsku-Białej, sekretarz jury.

	Do konkursu zgłosiło się 41 grup i zespołów kolędniczych. Z przyczyn niezależnych od organizatorów w przeglądzie wystąpiły 33 grupy i zespoły (spisane w kolejności występowania).

1. Ognisko Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa – Trzej Królowie, 
2. “Mała Jetelinka” z Jaworzynki – Trzo Króle, 
3. Ognisko Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa - Połaźniczek,
4. “Smyrecki” z Lalik,
5. Ognisko Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa - Winszownicy, 
6. “Mała Jetelinka” z Jaworzynki - Połaźnicy, 
7. Męska Grupa Śpiewacza “Tkocze” z Wisły, 
8. Zespół Regionalny “Grojcowianie” z Brzuśnika z programem “Po kolędzie”, 
9. Męska Grupa Śpiewacza “Grónie” z Wisły,
10. Szlachcice z Kamesznicy,
11. Zespół Regionalny “Dolanie” z Gilowic z programem “Po kolędzie”,
12. Zespół Folklorystyczny “Przyłękowianie” z Przyłękowa z programem “Na Świyntego Scepana”,
13. Szlachcice z Pawlicznego z Lalik,
14 Szlachcice ze Zwardonia ,
15. Winszownicy w Nowy Rok z Lesznej Górnej,
16. Dziecięcy Zespół Góralski “Gronicek” z Gilowic  z życzeniami na Tomę,
17. Dziecięcy Zespół Góralski “Gronicek” z Gilowic z życzeniami na Wigilię,
18. Dziecięcy Zespół Góralski “Gronicek” z Gilowic z życzeniami na św. Szczepana,
19. Dziecięcy Zespół Góralski “Gronicek” z Gilowic z życzeniami na Nowy Rok, 
20. “Kolędnicy z szopką” ze Stryszawy,
21. Autentyczny Zespół “Czantoria” z Lesznej Górnej z programem “Kolędowanie w noc sylwestrową”,
22. “Kolędnicy z gwiazdą” ze Stryszawy,
23. Dziecięcy Zespół Góralski “Gronicek” z Gilowic - Kolędnicy z soplem,
24. “Trzej Królowie” z Łodygowic,
25. “Kolędnicy z szopką” z Łodygowic, 
26. “Herody” z Międzybrodzia Żywieckiego,
27. “Kolędnicy z gwiazdą” z Łodygowic,
28. Zespół “Roztoka” z Czernichowa - Szopka ruchoma ,
29. Zespół Regionalny “Zbyrcocek” z Juszczyna - Kolędnicy z gwiazdą,
30. Zespół Regionalny “Zbójnik” ze Skawicy – Chodzenie z turoniem,
31. Zespół Regionalny “Zbyrcok” z Juszczyna - Kolędowanie z Dorotą,
32. “Babiogórzanie-Polana Makowska” z Makowa Podhalańskiego z programem “Kolędowanie z gwiazdą i turoniem”,
33. Zespół “Romanka” z Sopotni Małej z programem “Trzej Królowie sopotniańscy”, 

Po obejrzeniu wszystkich programów komisja postanowiła przyznać: 

W kategorii I – dorosłych grup kolędniczych i obrzędowych występujących na scenie:

– grupy kolędnicze

cztery równorzędne I miejsca i nagrody pieniężne w wysokości 500,- (pięćset zł) każda: 

1. Zespołowi “Roztoka” z Czernichowa - Szopka ruchoma ,
2. Męskiej Grupie Śpiewaczej “Grónie” z Wisły,
3. Zespołowi Regionalnemu “Zbyrcok” z Juszczyna - Kolędowanie z Dorotą,
4. “Herodom” z Międzybrodzia Żywieckiego,

II miejsce i nagrodę pieniężną w wysokości 400,- (czterysta zł):

1. “Kolędnikom z gwiazdą” z Łodygowic,

dwa równorzędne III miejsca i nagrody pieniężne w wysokości 300,- (trzysta zł) każda:

1. Zespołowi Regionalnemu “Zbójnik” ze Skawicy - Chodzenie z turoniem,
2. Męskiej Grupie Śpiewaczej Tkocze z Wisły, 

– szlachcice

dwa równorzędne I miejsca i nagrody pieniężne w wysokości 400,- (czterysta zł) każda: 

1. Szlachcicom z Kamesznicy,
2. Szlachcicom ze Zwardonia,

II miejsca nie przyznano

III miejsce i nagrodę pieniężną w wysokości 250,- (dwieście pięćdziesiąt zł):

1. Szlachcicom z Pawlicznego,

W kategorii II – zespołów przedstawiających inscenizację obrzędów i tradycji: 

dwa równorzędne I miejsca i nagrody pieniężne w wysokości 1.000,- (tysiąc zł) każda: 

1. Zespołowi Folklorystycznemu “Przyłękowianie” z Przyłękowa za program “Na Świyntego Scepana”,
2. Zespołowi “Romanka” z Sopotni Małej za program “Trzej Królowie sopotniańscy”,

dwa równorzędne II miejsca i nagrody pieniężne w wysokości 700,- (siedemset zł) każda:

1. Zespołowi Regionalnemu “Grojcowianie” z Wieprza za program “Po kolędzie”, 
2. Zespołowi Regionalnemu “Babiogórzanie-Polana Makowska” z Makowa Podhalańskiego za program “Kolędowanie z gwiazdą i turoniem”,

III miejsce i nagrodę pieniężną w wysokości 500,- (pięćset zł):

1. Zespołowi Regionalnemu “Dolanie” z Gilowic  za program “Po kolędzie”,

wyróżnienie i nagrodę pieniężną w wysokości 200,- (dwieście zł):

1. Autentycznemu Zespołowi “Czantoria” z Lesznej Górnej za program “Kolędowanie w noc sylwestrową” za archaiczny repertuar,

W kategorii I – dziecięcych grup kolędniczych przyznano nagrody rzeczowe:

dwa równorzędne I miejsca:
		
1. “Trzom Królom” z “Małej Jetelinki” z Jaworzynki ,
2. Zespołowi Regionalnemu “Zbyrcocek” z Juszczyna - Kolędnicy z gwiazdą,

II miejsce:

1. “Kolędnikom z szopką” z Łodygowic,

III miejsca nie przyznano	

4 równorzędne wyróżnienia:

1. “Kolędnikom z szopką” ze Stryszawy za szopkę,
2. “Trzem Królom” z Łodygowic za strój i rekwizyty obrzędowe,
3. “Trzom Królom” z Ogniska Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa za strój 
i piękną gwarę, 
4. “Smyreckom” z Lalik za wygłoszone oracje,

W kategorii II – dziecięcych zespołów przedstawiających inscenizację obrzędów i tradycji – nie wystąpił żaden zespół

W kategorii III – dzieci składających powinszowania:

pięć równorzędnych I miejsc:

1. Połaźnikom z “Małej Jetelinki” z Jaworzynki,
2. Winszownikom w Nowy Rok z Lesznej Górnej,
3. Dziecięcemu Zespołowi Góralskiemu “Gronicek” z Gilowic za życzenia na Tomę,
4. Dziecięcemu Zespołowi Góralskiemu “Gronicek” z Gilowic za życzenia na św. Szczepana,
5. Dziecięcemu Zespołowi Góralskiemu “Gronicek” z Gilowic za życzenia na Nowy Rok,

trzy równorzędne II miejsca:

1. Połaźniczce z Ogniska Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa ,
2. Dziecięcemu Zespołowi Góralskiemu “Gronicek” z Gilowic za życzenia w Wigilię,
3. Winszownikom z Ogniska Pracy Pozaszkolnej z Koniakowa, 

trzeciej nagrody nie przyznano

wyróżnienie:

1. Dziecięcemu Zespołowi Góralskiemu “Gronicek” z Gilowic – za “Kolędników z soplem”,

Ponadto komisja wytypowała:
Szlachciców z Kamesznicy oraz Zespół “Roztoka” z Czernichowa z szopką ruchomą,
– do udziału w 39. Karnawale Góralskim w Bukowinie Tatrzańskiej. 

Fundatorami nagród w wysokości 10.113,43- (dziesięć tysięcy sto trzynaście zł 43/100.) są:

- Burmistrz Żywca Antoni Szlagor 	-10.000,- (dziesięć tysięcy zł) 
w tym:
nagrody finansowe dla zespołów dorosłych	- 8.150,- (osiem tysięcy sto pięćdziesiąt zł) 
nagrody rzeczowe dla dzieci 	- 1.850,- (tysiąc osiemset pięćdziesiąt zł) 

- Regionalny Ośrodek Kultury 	- 113,43 – (sto trzynaście
w Bielsku-Białej	 zł 43/100)

Uwagi komisji:

1.	Podziękowania i słowa uznania Komisja kieruje pod adresem instruktorów oraz kierowników zespołów przygotowujących grupy do konkursu. 
2.	Jury wyraża uznanie za dbałość o estetykę strojów ludowych i obrzędowych oraz rekwizytów obrzędowych, jak gwiazdy, szopki, połaźniczki. Prosi jednak o zachowanie dawnej kolorystyki w zdobieniu połaźniczek i nieużywanie  kolorów: granatowego i ciemno-szafirowego.
3.	Jury prosi o wzbogacenie programu scenicznego poprzez sięganie do bardzo szerokiego repertuaru kolęd, kantyczek i pastorałek, aby nie powtarzały się te same utwory, np. “Święty Scepon po kolędzie rod chodził...” czy “W lesie, lesie sosna rośnie”.
4.	W scenariuszach przygotowanych dla dzieci, w których czerpie się z tradycji kolędniczej, należy unikać połączenia dawnych oracji życzeniowych z fragmentami wierszy poetów lokalnych, czy łączenia ich z kolędami kościelnymi.
5.	Zwracamy uwagę na sposób wykonywania kolęd, pastorałek, kantyczek, które same w sobie posiadają swoją “dostojną” melodykę.
6.	Jury zwraca uwagę na dbałość o gwarę i dykcję w przedstawianych tekstach.
7.	W strukturze kolędowania na scenie nie zawsze są prezentowane zgodnie z tradycją dawne zabiegi magiczne, np. na urodzaj – sypanie owsem.
8.	Zakończenie kolędowania nie powinno być wzbogacane dodatkowo o inne formy kolędnicze.
9.	Jednym z ważnych problemów, które komisja zauważyła podczas tegorocznej imprezy, jest tendencja do ujednolicania gwary na Żywiecczyźnie, która pod tym względem wykazuje zróżnicowanie (koloda, kolynda; pójdomy, pójdymy; bydomy, bydymy). Jury zwraca się z prośbą do organizatorów o spotkanie z dialektologami w celu wyjaśnienia tego problemu.
10.	Komisja zwraca także uwagę na przetwarzanie nazw biblijnych na gwarę, co w tradycji nie miało miejsca np. Kona Galilejska (Kana Galilejska).

Komisja dziękuje organizatorom imprezy Regionalnemu Ośrodkowi Kultury w Bielsku-Białej i Miejskiemu Centrum Kultury w Żywcu za przyjęcie grup kolędniczych i sprawne przeprowadzenie 42. Przeglądu Grup Kolędniczych i Obrzędowych Żywieckie Gody 2011.

Żywiec, 29.01.2011r.