Międzynarodowy Konkurs Malarstwa na Szkle "Dzieło rąk i serca" 
Zajęcia warsztatowe, konkurs, wystawy w Polsce i na Słowacji

Projekt współfinansowany przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki

luty - lipiec 2015

Projekt Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej 
Współpraca: Oravskie kultúrne stredisko w Dolnym Kubínie

Głównym celem projektu "Dzieło rąk i serca" było spopularyzowanie tradycyjnego malarstwa na szkle, przeżywającego rozkwit począwszy od drugiej połowy XVIII wieku przez około sto lat. W późniejszym okresie tworzyli w tej konwencji pojedynczy twórcy, ale to nie było już tak szerokie działanie artystyczne jak wcześniej. Obecnie na polsko-słowackim pograniczu, w Beskidach, na Orawie i w Kysucach, maluje kilka starszych osób wiernych dawnym tradycyjnym wzorcom. Nestorem jest Józef Hulka z Łękawicy koło Żywca, który aktywnie uczestniczył w projekcie i zgłosił swoje prace do konkursu. Zanim jednak odbył się konkurs w Polsce i na Słowacji, staraniem Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej, przeprowadzone zostały 63 warsztaty malarstwa na szkle. Zainteresowanie i zapotrzebowanie było wielkie, w efekcie zaplanowana w projekcie liczba 36 zajęć przekroczona została prawie dwukrotnie. Warsztaty odbywały się w wielu miejscowościach w Polsce (Bielsko-Biała, Wilkowice, Żywiec, Kęty, Witkowice, Meszna, Sucha Beskidzka, Rychwałd, Łodygowice) i na Słowacji (Czadca, Dolny Kubín). W trakcie zajęć ich uczestnicy, dzieci i dorośli, zapoznali się z historią malarstwa na szkle oraz nabyli praktyczne umiejętności tworzenia w tej technice ludowej. Powstało wiele wspaniałych obrazków. Najlepsze spośród nich zdobyły konkursowe nagrody i wyróżnienia.
Drugą częścią projektu był konkurs, w którym obok uczestników warsztatów mogły brać udział wszystkie osoby spełniające wymogi regulaminu. Wzięło w nim udział łącznie 427 twórców, w tym 87 dorosłych. Szczegółowe informacje znajdują się w załączonym protokole.
Ostatni, trzeci etap rozpoczął się 1 czerwca 2015 roku w Galerii Sztuki ROK w Bielsku-Białej. Wtedy to odbyło się uroczyste otwarcie międzynarodowej wystawy pokonkursowej. Zaprezentowano na niej obrazy na szkle tylko dorosłych uczestników. 3 lipca to termin otwarcia drugiej pokonkursowej wystawy w galerii Oravskiego kultúrnego strediska w Dolnym Kubínie. Kilka dni później (8 lipca) w Galerii Sztuki ROK przyjdzie pora na ekspozycję wybranych prac dzieci i młodzieży, która zastąpi w tym miejscu czerwcową prezentację obrazów twórców dorosłych. 
Efekty projektu przeszły oczekiwania organizatorów. Olbrzymie zainteresowanie dzieci malarstwem na szkle pozwala mieć nadzieję, że ta trudna technika przetrwa kolejne lata i będzie się rozwijała. Cieszy udział w projekcie wielu nauczycieli po obu stronach granicy. Nabyte umiejętności na pewno będą oni przekazywać swoim podopiecznym.
Znakomicie zaprezentowali się na warsztatach najmłodsi - przedszkolaki i uczniowie pierwszych klas szkoły podstawowej. Ich prace cechuje wielka szczerość i serdeczność. Należy także zauważyć liczny udział w konkursie osób dysfunkcyjnych. Dla wielu z nich taki sposób malowania był zbyt trudny, ale najbardziej wytrwali i zaangażowani osiągnęli ciekawe efekty. 
Gorące podziękowania należą się słowackiemu partnerowi projektu Oravskiemu kultúrnemu stredisku w Dolnym Kubínie, a także współorganizującemu warsztaty w Czadcy Kysuckiemu kultúrnemu stredisku. Jako koordynator projektu szczególnie dziękuję twórcom i instruktorom prowadzącym zajęcia w obu krajach oraz współpracownikom z Regionalnego Ośrodka Kultury.
Zbigniew Micherdziński

Zajęcia warsztatowe
20 lutego - 20 maja 2015

Miejsca zajęć:
Gimnazjum nr 3 im. H. Sienkiewicza w Bielsku-Białej
Klub Nauczyciela w Bielsku-Białej
Miejski Dom Kultury w Bielsku-Białej - Dom Kultury w Kamienicy
Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Westerplatte w Bielsku-Białej
Szkoła Podstawowa nr 37 im. gen. M. Zaruskiego w Bielsku-Białej
Środowiskowy Dom Samopomocy Podkowa w Bielsku-Białej
Gymnázium J.M. Hurbana w Czadcy
Powiatowe Gimnazjum Powiatowego Zespołu nr 11 Szkół Ogólnokształcących w Kętach 
Špeciálna základná škola pre žiakov s telesným postihnutím w Dolnym Kubínie
ZŠ P. Škrabáka w Dolnym Kubínie
ZŠ s MŠ Komenského w Dolnym Kubínie
Základná umelecká škola P. M. Bohúňa w Dolnym Kubínie
ZUŠ w Kútach
Zespół Szkół Specjalnych w Łodygowicach
Gminny Ośrodek Kultury w Jasienicy Filia w Międzyrzeczu
SZUŠ w Námestovie
ZŠ s MŠ w Vyšnym Kubínie
Gminna Biblioteka Publiczna w Wilkowicach
Gminna Biblioteka Publiczna w Wilkowicach Filia w Mesznej
SZUŠ Jánoš w Ružomberoku, pracovisko Hruštín
Przedszkole Publiczne w Rychwałdzie
Miejski Ośrodek Kultury Zamek w Suchej Beskidzkiej
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Witkowicach
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Wojska Polskiego w Żywcu
Miejskie Centrum Kultury - Klub Papiernik w Żywcu
Miejskie Centrum Kultury - Żywiecka Szkoła Folkloru w Żywcu

Instruktorzy prowadzący zajęcia:
Maria Fukasová (3*)
Zbigniew Grzywa (7)
Dariusz Kocemba (3)
Lilianna Pleńkowska (17)
Zbigniew Micherdziński (12)
Slavomir Slivka (5)
Marta Walczak-Stasiowska (7)
Monika Teśluk (4)
Agnieszka Tomeczek (5)
*liczba zajęć

Wystawy pokonkursowe:
Galeria Sztuki Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej
- prace twórców dorosłych, 1-30 czerwca 2015
- prace dzieci i młodzieży, 8 lipca - 4 września 2015

Galeria Oravskiego kultúrnego strediska w Dolnym Kubínie (3-30 lipca 2015)

Gminna Biblioteka Publiczna w Wilkowicach Filia w Mesznej (19 lipca - 19 sierpnia)

Protokół z posiedzenia jury 
Międzynarodowego Konkursu Malarstwa na Szkle pt. "Dzieło rąk i serca"

Organizator 
Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej
Współorganizator
Oravske kultúrne stredisko w Dolnym Kubínie (Słowacja)

Jury konkursu w składzie:
prof. Michał Kliś - przewodniczący, artysta plastyk
dr Maria Lipok-Bierwiaczonek - etnograf
Teresa Kurzyk - etnograf
Maria Posłuszna - artysta plastyk
dr Miroslav Žabenský - animator kultury

W konkursie wzięło udział 87 twórców dorosłych oraz 340 dzieci z Polski i ze Słowacji. Łącznie złożono około 500 prac. 

DOROŚLI

7 nagród w kwocie 600 zł każda:

Józef Hulka - Łękawica
Katarzyna Janik - Żywiec
Jana Michalková - Humenné (Słowacja)
Włodzimierz Ostoja-Lniski - Czersk
Lilianna Pleńkowska - Żywiec
Zdzisław Słonina - Świątniki
Marta Walczak-Stasiowska - Zakopane

6 wyróżnień w kwocie 150 zł każde:

Grażyna Bryniarska - Zakopane
Martina Chudjaková - Sihelné (Słowacja)
Jakub Gazurek - Istebna
Katarzyna Pastor - Twardorzeczka
Aniela Stanek - Chochołów
Paweł Wojcieszak - Bielsko-Biała

DZIECI I MŁODZIEŻ

12 nagród rzeczowych:
Miejskie Centrum Kultury - Klub Papiernik w Żywcu
Olga Gruszecka
Milena Pucińska
Zuzanna Tomczyk
Magdalena Justkowska
Antonina Gruszka

Miejski Dom Kultury w Bielsku-Białej - Dom Kultury w Kamienicy
Oliwia Tatoń
Julia Gierszon

Základná umelecka škola P.M. Bohúňa w Dolnym Kubínie
Andrea Antalová

Základná škola s materskou školou Komenského w Dolnym Kubínie
Norbert Dulík
Lukáš Prekop

Gymnázium J.M. Hurbana w Czadcy
Marius Machovčak 

Gminny Ośrodek Kultury w Jasienicy - Filia w Międzyrzeczu Górnym
Dawid Sojka 

38 wyróżnień rzeczowych:
Gimnazjum nr 1 w Żywcu
Dominika Stawarz

Szkoła Podstawowa nr 1 w Bielsku-Białej, klasa I e
Kamila Kruczek
Amelia Wachmieta
Dawid Jonkisz
Roksana Postanowicz
Wiktoria Sołtysik
Wiktor Herzyk

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 w Bielsku-Białej
Patrycja Szczepańska
Wojciech Wojtyłko

Gymnázium J.M. Hurbana w Czadcy
Gréta Golisová

Miejski Dom Kultury w Bielsku-Białej - Dom Kultury w Kamienicy
Martyna Potempa
Joanna Śliwińska
Aleksandra Ruśniak

Miejskie Centrum Kultury - Klub Papiernik w Żywcu
Maja Musialik
Małgorzata Miodońska
Zuzanna Strugała
Agnieszka Tomaszek
Natalia Plucińska
Olga Mizia
Hanna Piątek
Zuzanna Ćwikowska
Aleksandra Funiok
Emilia Pawełek
Małgorzata Doc

Základná umelecka škola P.M. Bohúňa w Dolnym Kubínie
Maroš Madera
Ľubomíra Jurkuláková
Klaudia Chomisteková
Simona Kaháková
Katarína Teličáková

Základná škola s materskou školou Komenského w Dolnym Kubínie
Alica Batunová

Miejski Dom Kultury w Bielsku-Białej - Dom Kultury im. Wiktorii Kubisz
Natalia Trębala

Gimnazjum nr 3 w Bielsku-Białej
Julia Stwora
Karolina Boroń

Powiatowe Gimnazjum Powiatowego Zespołu nr 11 w Kętach
Aleksandra Zacny

Gminna Biblioteka Publiczna w Wilkowicach Filia w Mesznej
Maria Sadlok

Zespół Szkolno-Przedszkolny w Witkowicach
Alicja Kolasa
Kamila Kmiecik

Szkoła Podstawowa nr 1 w Żywcu
Artur Wierzbicki

Kwota na nagrody i wyróżnienia rzeczowe dla dzieci - 2.900 zł.
Całkowita pula nagród - 2.000 euro.
Fundatorem nagród jest Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki w Bratysławie. 

Jury wyraża uznanie dla organizatorów - Regionalnego Ośrodka Kultury 
w Bielsku-Białej oraz Oravskiego kultúrnego strediska w Dolnym Kubinie - za podjęcie ważnego dla regionu zadania, jakim jest rozbudzenie szacunku dla tradycji i poszukiwanie nowych rozwiązań zmierzających do jej zachowania. Jury podjęło decyzję o przyznaniu równorzędnych nagród i wyróżnień we wszystkich kategoriach ze względu na wysoki i wyrównany poziom zgłoszonych prac. Konkurs zrealizował założenia merytoryczne projektu - chroni warsztat tradycyjny, nadając mu istotne znaczenie, jednocześnie daje możliwość twórczego eksperymentowania. (…)
Jury zaleca kontynuację konkursu w cyklu triennale i podkreśla duże znaczenie tego wydarzenia dla pogranicza polsko-słowackiego, gdzie tradycje malarstwa na szkle mają mocne korzenie. 

Regulamin
Międzynarodowego Konkursu Malarstwa na Szkle
pt. "Dzieło rąk i serca"

Organizator konkursu: Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej
Współorganizator: Oravské kultúrne stredisko w Dolnym Kubinie

Tematyka konkursu.
Głównym tematem konkursu jest folklor - niezmiernie barwny, ciekawy i niezwykle bogaty, występujący po obu stronach granicy. Organizatorów interesować będą prace malowane na szkle, które ukażą to bogactwo folkloru poprzez przedstawienie scenek rodzajowych związanych z obrzędami, zwyczajami, zabawą, tańcem, muzyką, strojem. Chcielibyśmy, aby pojawiły się prace związane ze świętami kościelnymi, nie tylko tymi najważniejszymi, a więc Świętami Bożego Narodzenia i Świętami Wielkanocnymi, ale również innymi, jak Boże Ciało, Święto Trzech Króli, Święto Matki Bożej Zielnej, z charakterystycznymi dla nich zachowaniami i praktykami (procesje, majówki przy kapliczkach, bukiety ziół). Liczymy na prace ukazujące wizerunki świętych szczególnie czczonych po obu stronach granicy, sceny z Nowego i Starego Testamentu. Mamy również nadzieję, że nie zabraknie malowideł ukazujących postać Janosika, bohatera niezwykle popularnego na Słowacji i w Polsce.
Chcielibyśmy, aby konkursowe prace nawiązywały do ludowej estetyki charakterystycznej dla obu krajów.

Cele konkursu.
- Poznanie aktualnego stanu malarstwa na szkle jako jednej z dziedzin współczesnej twórczości ludowej.
- Podtrzymywanie tradycji malowania, a przez to tradycyjnych wzorów obrazów malowanych na szkle na terenie obu kraju.
- Stworzenie możliwości udziału w konkursie twórcom z obu krajów, a także uczestnikom warsztatów z Polski i Słowacji w celu wymiany doświadczeń artystycznych i metodycznych.
- Próba adaptacji tradycyjnych wzorów do współczesnych potrzeb.
- Zachęcenie uczestników warsztatów, przede wszystkim młodych ludzi, do poznania kultury własnych narodów i wyrażenia tej wiedzy przy pomocy niekonwencjonalnego sposobu malowania, jakim jest malarstwo na szkle.

Zasięg konkursu.
Międzynarodowy konkurs malarstwa na szkle jest przeznaczony dla uczestników z Polski i Słowacji.

Warunki udziału.
Konkurs adresowany jest do dzieci, młodzieży i dorosłych, do wszystkich chętnych malujących na szkle. Szczególnie zależy nam na udziale twórców ludowych, ale w konkursie mogą także uczestniczyć twórcy amatorzy, osoby dorosłe, dla których sztuka ludowa stanowi inspirację w ich artystycznych działaniach. Szczególnie zachęcamy do udziału bezrobotnych oraz osoby dysfunkcyjne, być może nasza oferta stanie się pomocna w rozwiązywaniu ich problemów.
Na konkurs można złożyć od 1 do 5 prac, oprawionych w ramki i czytelnie opisanych. Pracom muszą towarzyszyć wypełnione karty zgłoszenia, które załączamy do regulaminu lub rodzaj metryczki, w której muszą znaleźć się najważniejsze informacje o autorze prac.
Prace należy składać do 20 maja 2015 r. w Regionalnym Ośrodku Kultury w Bielsku-Białej, ul. 1 Maja 8, 43-300 Bielsko-Biała lub dobrze zapakowane przesłać pocztą. Prace winny mieścić się w wymiarach od 21 cm x 30 cm (dolna granica) do 70 cm x 100 cm (górna granica).

Ocena prac.
Prace oceniane będą w trzech kategoriach:
1. dzieci do lat 13,
2. młodzieży od 14 do 18 roku życia,
3. dorosłych (od 18 lat wzwyż).
Jury oceniać będzie prace według następujących kryteriów:
- zgodność z tematem konkursu,
- zgodność z tradycyjnymi wzorami,
- kompozycja, wrażenia estetyczne, staranność wykonania,
- adaptacja tradycyjnej formy do współczesnych potrzeb odbiorców,
- ciekawe oraz nowatorskie formy będące własnym pomysłem twórców.

Nagrody.
Organizatorzy konkursu zapewniają laureatom nagrody i dyplomy, a każdemu uczestnikowi wystawy pokonkursowej katalog wystawy. Przewidywana pula nagród wynosi ponad 8000 zł. Jej podziału dokona jury, którego decyzje są nieodwołalne.

Uwagi końcowe.
Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi w dniach 1 czerwca oraz 3 lipca 2015 roku. 
Ogłoszenie wyników, wręczenie nagród, dyplomów i katalogów odbędzie się w kategorii twórców dorosłych 1 czerwca br. o godzinie 15.00 w czasie uroczystego otwarcia wystawy pokonkursowej w Galerii Sztuki Regionalnego Ośrodka Kultury. Na Słowacji natomiast uroczyste otwarcie wystawy pokonkursowej w kategorii twórców dorosłych odbędzie się 3 lipca br.
Prace niezakwalifikowane do wystawy pokonkursowej odebrać będzie można w dniu wernisażu. Nieodebrane malowidła w ciągu kilkunastu kolejnych dni zostaną odesłane autorom. Prace zakwalifikowane do wystaw pokonkursowych (Bielsko-Biała, Dolny Kubin) do odbioru będą dopiero po zakończeniu ekspozycji (przewidywany termin to wrzesień 2015 r.).

Wszelkich informacji o konkursie udzielają:
Zbigniew Micherdziński, Monika Teśluk oraz Bogdan Wandzel, Regionalny Ośrodek Kultury, ul. 1 Maja 8, 43-300 Bielsko-Biała, tel. 33-822-05-93, 33-812-69-08, 33-812-33-33, e-mail rok@rok.bielsko.pl.